ewch i’r prif gynnwys

assist: arbrawf rhoi'r gorau i ysmygu mewn ysgolion

nod cyffredinol ein rhaglen decipher assist yw mynd i'r afael â'r nifer sy'n dechrau ysmygu yn ysgolion y du.

Teenager smoking

ysmygu yw'r achos unigol mwyaf o salwch ataliadwy yn y du. dros y degawd diwethaf, mae nifer yr ysmygwyr wedi gostwng - tra bod nifer yr ysmygwyr yn eu harddegau wedi cynyddu.

nid oes unrhyw dystiolaeth gref wedi'i chyflwyno i ddangos effeithiolrwydd y rhaglenni gwrth-ysmygu yn ysgolion y du. mae ysgolion mewn llawer o wledydd yn cynnal rhaglenni atal ysmygu, ond cymysg fu'r dystiolaeth o'u heffeithiolrwydd. yn y gorffennol, yn y dosbarth y cynhaliwyd y rhan fwyaf o ddulliau o dan arweiniad cyfoedion, a phrin yw'r asesiadau trylwyr. mewn ymateb i'r her hon, aeth yr athro laurence moore (gynt o ysgol y gwyddorau cymdeithasol a decipher, a phrifysgol glasgow erbyn hyn) a'r athro rona campbell (prifysgol bryste) ati i ddatblygu a gwerthuso rhaglen assist, a ariennir gan y cyngor ymchwil feddygol.

dull y cyfoedion cefnogol

cafodd myfyrwyr 12-13 oed a enwebwyd gan eu cyfoedion eu recriwtio fel 'cyfoedion cefnogol' ar gyfer yr arbrawf. cawsant eu haddysgu sut i annog eu cyfoedion ym mlwyddyn 8 i beidio ag ysmygu mewn sefyllfaoedd bob dydd. rhoddwyd hyfforddiant y tu allan i'r ysgol.

cafodd 59 o ysgolion yn ne cymru a bryste eu dewis ar hap naill ai i barhau â'u rhaglenni addysg arferol am ysmygu, neu i wneud hynny gyda hyfforddiant ychwanegol i gyfoedion cefnogol. dilynodd yr arbrawf y myfyrwyr am ddwy flynedd i weld a oedd ysmygu'n llai cyffredin yn yr ysgolion hyn o gymharu â'r ysgolion na chafodd yr hyfforddiant. dangosodd fod 10% yn llai o ysmygu o ganlyniad i'r rhaglen, a'i bod yn gost-effeithiol.

ffeithiau am ysmygu

  1. mae tua 10 miliwn o oedolion yn ysmygu yn y du.
  2. mae sigaréts yn gyfrifol am dros 11,000 o farwolaethau ledled y byd bob dydd.
  3. mae plant sy'n dechrau ysmygu cyn eu bod yn 16 oed ddwywaith yn fwy tebygol o barhau i ysmygu fel oedolion (o'i gymharu â'r rhai sy'n dechrau ysmygu'n ddiweddarach).

lleihau defnydd

oherwydd llwyddiant y treial, sefydlwyd cwmni nid-er-elw newydd, decipher impact ym mis mawrth 2010 i drwyddedu rhaglen assist. mae'r cwmni'n rhoi hyfforddiant, deunyddiau, cymorth a sicrwydd ansawdd parhaus i ymddiriedolaethau gofal iechyd sylfaenol yn lloegr ac iechyd cyhoeddus cymru.

ers 2010, mae dros 60,000 o fyfyrwyr blwyddyn 8 wedi cymryd rhan yn assist. mae'r ymchwil sy'n seiliedig ar dystiolaeth yn awgrymu na fydd tua 1,650 o bobl ifanc yn dechrau ysmygu o ganlyniad i'r rhaglen.

fe wnaeth trin canser yr ysgyfaint yn lloegr gostio £260.8 miliwn i'r gig yn ystod 2009/10. os caiff ei chyflwyno ledled y du, tybir y bydd rhaglen assist yn atal 20,000 o bobl ifanc rhag dechrau ysmygu pob blwyddyn.

y cwmni a sefydlwyd i drwyddedu rhaglen decipher impact oedd prif enillydd gwobr arloesedd iechyd bristol research and innovation group for health (brig-h) 2011. mae'r wobr yn cydnabod rhaglenni arloesol rhagorol ym maes iechyd.


dyma’n harbenigwyr



galluogwyd y gwaith ymchwil hwn gyda chydweithrediad a chefnogaeth: